งานนมัสการพระสมุทรเจดีย์ เป็นงานประจำปีที่สำคัญของจังหวัดสมุทรปราการ โดยกำหนดเอาวันแรม 5 ค่ำ เดือน 11ของทุกปีเป็น ีวันเริ่มงาน ก่อนเริ่มงานประมาณวันแรม 2 ค่ำ เดือน 11จะมีพุทธศาสนิกชนทั้งชายหญิงพร้อมใจ กัน ไปช่วยเย็บผ้าแดงผืนใหญ่สำหรับห่ม องค์พระสมุทรเจดีย์ ก่อนวันร่วมงานจังหวัดจะทำ พิธีบวงสรวงดวงพระวิญญาณพระบาทสมเด็จ พระพุทธเลิศหล้านภาลัยและพระบาทสมเด็จ พระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวตลอดจน พระเทพารักษ์ ณ บริเวณองค์พระสมุทรเจดีย์ และพอถึงแรม 5 ค่ำ เดือน 11จะมีการเชิญ ผ้าแดงผืนนี้ขึ้นตั้งบนบุษบก ใช้เรือยนต์เป็น พาหนะแห่ไปรอบๆ ตัวเมืองแล้วเชิญผ้าแดงแห่ไปตามลำน้ำเจ้าพระยา จนถึงอำเภอพระประแดง เพื่อให้ชาวพระประแดงร่วมอนุโมทนาแล้วจึงนำขบวนแห่กลับมาทำพิธีทักษินาวรรต รอบองค์พระสมุทรเจดีย์แล้วนำขึ้นห่มทางจังหวัดจัดงานฉลองทั้งสองฝังอำเภอเมืองซึ่งเป็นที่ตั้งตัวจังหวัดและฝั่งอำเภอ พระสมุทรเจดีย์เป็นเวลา 9 วัน9คืน         

จากสภาพภูมิประเทศจังหวัดสมุทรปารการมีพื้นที่ติดกับปากน้ำเจ้าพระยาและส่วนหนึ่งติดกับทะเลจึงอุดมสมบูรณ์ ์ไปด้วยป่าชายเลนที่มีต้นจากขึ้นงอกงามมีชาวบ้านจำนวนไม่น้อยได้นำต้นจากมาใช้ประโยชน เช่น นำผลมา รับประทาน   นำใบมาห่อขนมที่เรียกว่า ขนมจาก และนำงวงมาเป็นแซ่ปัดยุง เป็นต้น   หัตถกรรมที่ขึ้นชื่อที่ทำจากต้นจากคือ แส้ ้สมัยก่อนใครมาเที่ยว จังหวัดสมุทรปราการจะต้องซื้อแส้กลับไปใช้และ เป็นของฝาก แต่ในปัจจุบันมีจำนวนน้อยลง หาซื้อยากทั้งนี้เป็นเพุราะบริเวณ  ป่าชายเลนถูกถมที่เพื่อสร้าง โรงงานอุตสาหกรรมขึ้นมาแทนอีก ทั้งไม่มีการปลูกเพิ่ม จึงทำให้หาวัตถุดิบมาทำแส้น้อยลงประกอบ กับช่างฝีมือเก่า ๆ ที่ทำแส้ได้ล้มหายตายจากไปเกือบหมดคนรุ่นหลัง มีน้อยที่อยากทำแส้ขายเพราะขายได้ในราคาถูกไม่คุ้มกับการลงทุน   และการใช้งาน

ผลจากมีให้กินน้อยลง ขนมจากราคาแพงขึ้น แส้งวงจากหาซื้อยากขึ้น น่าเสียดาย  " ต้นจาก " พันธ์ไม้พื้นบ้านของ จังหวัดสมุทรปราการที่กำลังจะจากเราไป

ประเพณี - วิถีชีวิตชาวปากน้ำ   จังหวัดสมุทรปราการมีประเพณีพื้นเมืองที่น่าสนใจและเป็นที่รู้จักของชาวไทยทั่วไปหลายประเพณี   ประเพณีเหล่านี้ได้เกิดขึ้นเนื่องจากวิถีการดำเนินชีวิตในครั้งอดีตของผู้พำนักอยู่ในเขตเมืองพระประแดง   และสมุทรปราการแต่ดั้งเดิมฃึ่งได้ถือปฏิบัติสืบต่อๆกันมาจนถึงปัจจุบันประเพณีเหล่านี้ได้แก่งานสงกรานต์ปากัดประเพณีแข่งเรือหน้าเมืองพระประแดงและอื่นๆ    งานสงกรานต์ชาวปากลัด

ปากลัด เป็นชื่อเรียกอีกชื่อหนึ่งที่ใช้เรียกเมืองพระประแดง ทุกๆปีในวันอาทิตย์หลังจากเทศกาลสงกรานต์ ชาวเมืองพระประแดงร่วมกับเทศบาลเมืองพระประแดงจะจัด งานประเพณีสงกรานต์แบบพื้นบ้านของชาวรามัญ มีขบวนแห่นางสงกรานต์ ปล่อยนกปล่อยปลาประเพณีการปล่อยปลาและประเพณีการเล่นสะบ้า เป็นประเพณีที่ถือกันว่า เป็นสัญลักษณ์ของชาวปากลัด

ประเพณีการปล่อยปลา   มีเรื่องเล่าเกี่ยวกับประเพณีการปล่อยปลามาว่าแต่เดิมมาชาวรามัญที่อพยพอยู่ในประเทศไทยส่วนมากประกอบอาชีพ การทำนา ชาวนาเหล่านี้จะจับจองที่ดินที่มีน้ำอุดมสมบูรณ์เพื่อการปลูกข้าว  ซึ่งมักจะอยู่ห่างไกลจากบ้านเรือนที่อาศัย เมื่อถึงฤดูฝนหน้าทำนาก็อพยพไปปลูกกระท่อมอยู่พอเก็บเกี่ยวนวดข้าวเสร็จก็อพยพครอบครัวกลับบ้านเดิม ได้กระทำหมุนเวียนอยู่เช่นนี้ทุกปี

ในฤดูแล้ง ปลาที่อาศัยอยู่ตามแหล่งน้ำต่างๆ มักจะตายเนื่องจากความแห้งแล้งแต่มีปลาที่อดทนอยู่ชนิดหนึ่งคือ ปลาหมอ แม้ว่าน้ำจะแห้งหืดเหลือแต่โคลนตม ปลาหมอก็มีชีวิตอยู่ได้โดยมุดตัวอยู่ในโคลนตม ชาวนาที่ทำนาปลูกข้าวเมื่อสิ้นฤดูเก็บเกี่ยวก็ย้ายครอบครัวจากที่นามายังบ้านเดิมจนกระทั่งสิ้นวันสงกรานต์แล้ว จึงกลับไปยังนาของตนเมื่อไปพบปลาหมอหมกตัวอยู่ตามโคลนตมรอวันตายก็มีความสงสารจึงจับปลาเหล่านั้น มาขังไว้แล้วนำไปปล่อยตามแม่น้ำลำคลองทำอยู่อย่างนี้จนกลายเป็นประเพณีมีการร่วมขบวนแห่แหนนำปลาไป ปล่อยพร้อมๆกัน  ประเพณีการปล่อยปลาในวันสงกรานต์ได้กลายเป็นประเพณีที่นิยมปฏิบัติเพราะการช่วยชีวิตสัตว์ให้รอดพ้น จากความตายนับเป็นบุญมหากุศล ถือกันว่าเป็นการสะเดาะเคราะห์และช่วยต่ออายุของผู้กระทำให้ยืนนาน   ดังมีเรื่องเล่ากันว่ามีพระรูปหนึ่งมีลูกศิษย์หลายคนพระรูปนี้มีความเชี่ยวชาญในการทำนายโชคชะตา วันหนึ่งพระอาจารย์ได้ตรวจดูโชคชะตาราศีลูกศิษย์คนหนึ่งซึ่งเป็นสามเณรปรากฏตามดวงชะตาว่าสามเณรลูกศิษย์ ์นั้นเกณฑ์ชะตาต้องถึงแก่ความตายในไม่ช้าพระอาจารย์มีความสงสารและสลดใจแต่ไมาสามารถช่วยเหลือฝืนชะตากรรม   ของสามเณรได้ จึงบอกให้สามเณรรูปนั้น กลับไปบ้าน เพื่อจะได้มีโอกาสพบหน้าบิดามารดาก่อนตาย สามเณรได้อำลาพระอาจารย์แล้วเดินทางกลับบ้าน ระหว่างทางได้เดินผ่านนาและทุ่งนา ได้พบบ่อน้ำในทุ่งนาแห่งหนึ่งน้ำแห้งขอดมีปลาตกคลักอยู่ในโคลนเลนเป็นอันมากสามเณรรูปนั้นมีความสงสาร จึงได้จับปลาไปปล่อยในที่มีน้ำแล้วเดินทางต่อไปถึงบ้านเมื่อไปอยู่บ้านพอสมควรแก่เวลาแล้วก็กลับมาหาพระอาจารย์ ฝ่ายพระอาจารย์เชื่อความรู้ของตนจึงแน่ใจว่าสามเณรรูปนั้นคงได้ตายไปแล้วแน่นอนครั้นเห็นสามเณรกลับมาจึงแปลกใจ สอบถามได้ความประพฤติการณ์ข้างต้นจึงเข้าใจว่าการที่สามเณรรูปนี้รอดพ้นจากความตายได้เพราะสามเณรได้ประกอบ กุศลช่วยสัตว์ให้รอดพ้นความตาย เป็นความเชื่ออย่างหนึ่งว่า การปล่อยนกปล่อยปลาเป็นวิธีสะเดาะเคราะห์ต่ออายุ ไปในตัวด้วย ผู้ที่ได้ร่วมในการแห่ปลาและปล่อยปลาจึงได้เชื่อว่าประกอบกิจที่ดีงามประจำปีอย่างหนึ่ง

ประเพณีรับบัวหรือโยนบัวเป็นประเพณีเก่าแก่ของชาวบางพลีอำเภอบางพลีมีประชากร อาศัยอยู่ 3 พวก คือ ไทยรามัญและลาวแต่ละพวก มีหัวหน้าควบคุมดูแลทำมาหากิน ในอาชีพต่างๆต่อมา กลุ่มคนทั้ง3พวกได้ปรึกษากันว่าสมควร จะหักร้างถางพงขยายพื้นที่ทำกินใหม่ให้กว้างขวางขึ้นที่ทำไร่ทำ สวนแต่เดิมเต็มไปด้วยพงอ้อพงแขม และพันธุ์ไม้ต่างๆ มีสัตว์อาศัยอยู่หลายชนิดทางฝั่งใต้ของคลองเต็มไป ด้วยป่าแสม น้ำเป็นน้ำเค็ม ฝั่งเหนือเป็นบึงใหญ่ แต่ละบึงจะมีน้ำลึกมีดอก บัวหลวง ขึ้นอยู่มากมาย คนทั้ง 3พวกได้ช่วยกัน หักร้างถางพงจนถึงสามแยกบริเวณ คลองสลุด คลองชวดลากข้าว คลองลาดกระบังเมื่อ ถึงบริเวณ นี้ต่างตกลงกันว่า ควรแยกย้ายกันไปหากินคนละทางจะดีกว่า ตกลงกันว่าให้พวกลาวไป ทาง   คลองสลุดคนไทยไปตามทางคลองชวดลากข้าว พวกรามัญไปทางคลองลาดกระบัง

ต่อมาคนรามัญที่ไปทางคลองลาดกระบังทำมาหากินอยู่ 2 -  3 ปีก็ไม่ได้ผลมีนกหนูรบกวน   การ ทำไร่ ไถ่นา พืชผลเสียหาย จึงปรึกษากันกลับถิ่นฐานเดิมคือ ปากลัดเริ่มอพยพในตอนเช้ามืดของเดือน 11 ขึ้น 14 ค่ำก่อนไปได้เก็บดอกบัวในบริเวณนั้นไปด้วยเพื่อนำไปบูชาพระคาถาพันที่ปากลัดในปีต่อมาได้ ้มีการสั่งให้คน ไทยที่ชอบพอกันว่าเมื่อถึงวันขึ้น 4 ค่ำเดือน 11ให้ช่วยกันเก็บดอกบัวไปบูชาหลวงพ่อโต ในวิหารและให้นำ น้ำมนต์หลวงพ่อโตกลับไปเป็นสิริมงคลด้วยส่วนดอกบัวที่เหลือชาวรามัญจะนำกลับ ไปบูชาพระคาถาพัน จึงเป็นที่มาของประเพณีรับบัวมาจนถึงทุกวันนี้

ในปัจจุบันพอถึงเดือน 11 ขึ้น 13 ค่ำ ก่อนออกพรรษา 2วันในตอนเย็นชาวบางพลี จะเตรียมดอกบัวไว้โดยเอาดอกบัวหลายดอกเสียบไว้ในใบบัวแล้วเอาใบบัวห่อไว้กันเหี่ยวตกเย็น ชาวตำบลต่างๆทั้งใกล้และไกลก็ ็จะพากันไปยังตำบลบางพลีใหญ่ ต่างๆช่วยกันพายเรือเรือจะ ตกแต่งอย่างสวยงามตอนกลางคืนมีการจับคู่ ร้องเพลงเรือลำตัดตามแต่ถนัดฝ่ายชาวบ้านบางพลีใหญ่จะตกแต่งบ้านเรือนด้วยธงทิวโคมบัว จะเล่นจนถึงสว่างบริเวณที่เล่นกันคือคลองสำโรงในตอนเช้าจะมีการโยนบัวลงไปในขบวนเรือ ขบวนแห่พระพุทธรูปโดยอัญเชิญหลวงพ่อโตจำลองลงไว้ในเรือเรือจะแล่นไปตามคลองสำโรง ให้ประชาชนได้บูชาประชาชนจะโยนดอกบัว ลงไปในเรือแห่หลวงพ่อโต   และในเรือที่ชาวบ้านมาร่วมงาน

ในสมัยก่อนหนุ่มสาวไม่มีอิสระเสรที่ได้พบปะพูดคุยกัน นอกจากในงานวันนักขัตฤกษ์เช่นในงานสงกรานต์ เพื่อจะได้ใกล้ชิดสนิทสนมกันก็จะมีการละเล่นร่วมกันเป็นการละเล่นร่วมกันเป็นการเชื่อมสัมพันธ์ไมตรี การละเล่นที่นิยมกันมากในกิจกรรมเช่นนี้ก็คือ การเล่นสะบ้า   เริ่มเล่นหญิงสาวจะแต่งกายเรียบร้อยสวยงามอยู่ประจำที่บ่อน ชายหนุ่มจะนุ่งผ้าลอยชายด้วยผ้าม่วงบ้าง ผ้าลายบ้างเป็นผู้ไปเยือนถึงบ่อน เมื่อได้พูดจาตกลงกันเรียบร้อยแล้วฝ่ายหญิง ซึ่งมีหัวหน้าที่เรียกว่านายบ่อน (เป็นผู้หญิง ) จะเรียกหญิงสาวเข้ามานั่งที่ตามลำดับแรกเล่นฝ่ายหญิงสาวจะเป็นฝ่ายนั่งตั้งลูกสะบ้าก่อนแล้วหญิงสาวหัวหน้าบ่อนก็จะร้องให้ฝ่ายชายเข้าประจำที่ โดยนั่งคนละฝั่งกับทางฝ่ายหญิงตรงกันเป็นคู่ๆ จะเล่นกี่คู่ก็ได้ตามจำนวนฝ่ายหญิงและสถานที่ เมื่อครบคู่เรียบร้อยแล้วก็เริ่มลงมือเล่นสะบ้าตามระเบียบกติกาซึ่งฝ่ายหญิงเป็นผู้วางไว้ โดยฝ่ายชายจะยิงดีดลูกสะบ้าของฝ่ายหญิงสาวคู่ของตน จะยิงกี่ครั้งก็ได้ตามจำนวนฝ่ายหญิงและสถานที่ เมื่อครบคู่เรียบร้อยแล้วก็เริ่มลงมือเล่นสะบ้าตามระเบียบกติกาซึ่งฝ่ายหญิงเป็นผู้วางไว้ โดยฝ่ายชายจะดีดลูกสะบ้าของฝ่ายหญิงสาวคู่ของตนจะยิงกี่ครั้งก็ได้โดยฝ่ายชายเป็นผู้ขอด้วยวาจาที่สุภาพ และต้องนั่งพับเพียบลงในบ่อนในขณะที่ขอด้วย การกล่าววาจาขอมักจะใช้ภาษามอญดังนี้ " อีกุกะหยาดอัดมัวเล่นปลอนระกะหยาด "แปลความว่า" พี่สาวจ๋าขอสักครั้งเถิดครับ " การขอร้องทำแก่ตัวใหม่นี้เป็นวิธีที่จะได้โอกาสพูดจากับหญิงสาวนานๆ ระหว่างที่เล่นสะบ้าอยู่นี้ ผู้เล่าทั้งสองฝ่ายมักระมัดระวังตัวรักษามารยาทไม่พูดจาหรือแสดงกิริยาอย่างใดที่ไม่สมควร   เพราะมีสายตาเป็นร้อยๆ คู่เฝ้าจ้องอยู่โดยเฉพาะผู้เล่นฝ่ายชายมักอยู่ในสายตาผู้ใหญ่ ฝ่ายหญิงที่นั่งเฝ้าดูพฤติการณ์อยู่ตลอดเวลา แม้จะเล่นกันจนสว่างคาตาเมื่อเล่นพอสมควรแก่เวลาซึ่งอาจดึกถึงตีห้าหรือสว่างคาตา หนุ่มผู้เป็นหัวหน้าทีมฝ่ายชายก็จะกล่าวคำอำลาฝ่ายหญิงด้วยคำพูดว่า " อีกกะหยาดอัวเดิด " หรือ " ปุยเดิดกะเลาะกลาระกะหยาด "  แปลความว่า " พี่สาวจ๋าผมขอลาและขออภัยหากมีการล่วงเกินนะขอครับ "

งานนมัสการหลวงพ่อปาน ครอบครัวของท่านอยู่ที่หมู่บ้านโคกเศรษฐี มีพี่น้องร่วมบิดามารดารวม 5 คนท่านเป็นบุตรคนที่3เมื่อตอนเด็กบิดามารดาได้นำไป ฝากไว้กับท่านศรีสากยะบุตรเจ้าอาวาสวัดอรุณราชวรารามเพื่อให้เรียนหนังสือไทย ต่อมาไม่นานท่านเจ้าคุณได้ให้อุปสมบทเป็นสามเณรเมื่ออายุครบบวชจึงได้อุปสมบทเป็น พระภิกษุอยู่ที่วัดอรุณราชวรารามนั่นเองภายหลังได้ย้ายมาจำพรรษาที่วัดมงคลโคธาราวาส ต่อมาท่านได้ไปเรียนวิปัสสนากับพระอาจารย์ที่วัดสมถะ จ.ชลบุรี

 หลวงพ่อปานเป็นพระภิกษุที่ปฏิบัติ พระธรรมวินัยอย่างเคร่งครัด กิจของสงฆ์หลวงพ่อปฏิบัติเป็นประจำไม่เคยขาดคือนำพระภิกษุสงฆ์ออก บิณฑบาตทุกๆเช้านอกจากจะเจ็บป่วยไปไม่ไหวอีกประการหนึ่งคือนำ พระภิษุสงฆ์สวดมนต์เช้าเย็นที่หอสวดมนต์ เป็นประจำวัน และสวกมนต์เป็นคำภีร์หรือผูกเป็นเล่มเป็นวันๆ ไป กระทั้งสวดปาฎิโมกข์ปฎิปฐาน เหตุนี้ในสมัยนั้น พระลูกวัดของท่านจึงสวดมนต์เก่งมาก

งานนมัสการหลวงพอ่ปานเป็นงานประจำปีของชาวอำเภอบางบ่อการจัด งานที่วัดมงคลโคธาวาสกำหนด วันขึ้น 5-7 ค่ำ เดือน12 ของทุกปี รวม 3 วันในวันแรกชาวบ้าน จะอัญเชิญรูปหล่อของหลวงพ่อปาน ประดิษฐานในเรือลำใหญ่ประดับธงทิว กล้วยอ้อยสวยงามมาก ภายในเรือมีพิณพาทย์บรรเลง แห่แหนหรือมีการละเล่นในเรือ  ด้วยขบวนแห ่จะลากจูงด้วยเรือพาย ซึ่งมีฝีพายประจำคล้ายเรือแข่ง แต่ต่อมาใช้เรือยนต์ลากขบวนแห่จะไปตามลำคลอง ปีกกากระทั่งถึง บางพลีน้อย มาบางบ่อแล้วแห่กลับวัดอัญเชิญรูปหล่อหลวงพ่อ ไว้ใน ประจำพิธี